zazadilder yaz 80 71 e. Yola 5. Tl katkıda bulun. Ve bu mesaji arkadaslarimizla paylaşalım
Üyelik Girişi
Takvim
Saat
REKLAMLAR

ZAZACA GIRAMER

 DESTKERDIŞ  2001

 İbrahim BUKAN

 VIRAŞTÉ  ZUN        ZAZAKİ

 

DERAS -1- (YO’YIN):  

Tablo hxarfu : ıırf hxarf zazaki o Zazaki  o Tirki  wendiş hxarfu

Harfé Zazaki

Türkçe harf

Zazaca

Hxarfa vengın

 

Türkçe

Sesli harf

Zazaca

Hxerfa bieveng

Türkçe

Sesiz harf

Zazaca

Hxarfag kırıkra yena vatış

Gırtlaktan okunur,

Birleşik harf

A - a

A – a

a

a

 

 

 

 

AI-aı

-

 

 

 

Aı-

gıtlaktan

B - b

B – b

 

 

b

b

 

 

C - c

C – c

 

 

c

c

 

 

Ç - ç

Ç -  ç

 

 

ç

ç

 

 

D - d

D -  d

 

 

d

d

 

 

E - e

E -  e

e

e

 

 

 

 

É - é

-

é

 

 

 

 

 

EI -eı

-

 

 

 

Eı-

gırtlaktan

F  - f

F  - f

 

 

f

f

 

 

G - g

G  - g

 

 

g

g

 

 

Ğ - ğ

Ğ -  ğ

 

 

ğ

ğ

 

 

H - h

H -  h

 

 

h

h

 

 

HX-hx

-

 

 

hx

 

Hx-

gırtlaktan

I  - ı

I  -  ı

ı

ı

 

 

 

 

İ  -  i

İ  -  i

i

i

 

 

 

 

J  - j

J -  j

 

 

j

j

 

 

K - k

K – k

 

 

k

k

 

 

L - l

L -  l

 

 

l

l

 

 

M -m

M -m

 

 

m

m

 

 

N - n

N -  n

 

 

n

n

 

 

O - o

O -  o

Ö  - ö

o

O

ö

 

 

 

 

P - p

P -  p

 

 

p

p

 

 

Q - q

-

 

 

q

q

Quı-

Uç dudak

R  -r

R -  r

 

 

r

r

 

 

S  - s

S – s

 

 

s

s

 

 

Ş -  ş

Ş – ş

 

 

ş

ş

 

 

T -  t

T – t

 

 

t

t

 

 

U - u

-----

U – u

Ü - ü

u

U

 

 

 

 

 

V - v

V – v

 

 

v

v

 

 

W -w

W – w

 

 

w

w

 

 

X - x

X –  x

 

 

x

x

 

 

Y - y

Y –  y

 

 

y

y

 

 

Z - z

Z  -  z

 

 

z

z

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

34

29

9

8

25

21

4

----


 

Llim,  lliş,  ııntayış, uuec: tek ve özel sözcüklerdir


 

WENDİŞ  HARF  ZAZAKİ

 

KALÇİK  ZAZAKİ O TİRKİ  :  TÜRKÇE  VE  ZAZACA   GRAMER

 

Hxarf Pil

A, B, C, Ç, D, E, Ĕ, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Ş, T, U, V, W, X, Y, Z  (31)

AI-  ,    EI-  ,   HX-  ,     = ( 3)

IIN…,   LLİ..,   UII …,  =  (3)              31 + 3 + 3  =  37

   

  Hxarf qıçalék

   a, b, c, ç, d, e,ĕ, f, g, ğ, h, ı, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, ş, t, u, v, w, x, y, z

     harfa pieduısayé hire hxewé. İn kalçıkund ina yen wendış.

1)      Aı..,   ( aırd,  aırşı Ala,  aırmendı, )  

d: yer ,

Ard: getirdi,Arrd : un

ü  İn hirehemı kalçik meğnun xuı ina dun wertı.

2)      eı-,    ( eızmin,  eıwil,  eıdar,  eıqsi, eıwır, eımel, eıdliya, eıynı,  )

3)       hx-,   ( hxes, hxesya pé, hxewliya,  hxetan , hxeyat, )

 

       Qalçik Xuıseri

1)      Iıntış,   ııntayış :  zuartira hxalıg vejen wertı, zuardayış , ho hıqen!

2)      İınat : iınat kerdış,

3)      Llim : qırejtiyé  wérti,

4)      Lliş  :  qirejtiyé kıncu,

5)      Llĕyll : awka lléyl

6)      Uımır : y. Eımır, ömür

Vaté bin :

  • Ø  Qırej :
  • Ø  Qıllier :
  • Ø  Gérdun :  tuezir yen vatış
  • Ø  Gıncar :
  • Ø  Gemax :
  • Ø  Ceng : cengé asin, ceng xuı asıd duna tever.

 

 

-          Bia-,   bie-, biĕ-, bıe-, bıĕ-, buı-,

-          çıu-, çuı-, ço-, çiu-,

-          duarmalı, duıeş -,

-          eıyni, eıynı,  eıwil- hévér

-          hx-,  hxeya, hxes,

-          ıın- , ıx-,

-          que-, quı-, quıç,

-          xuı-, xui-,

-          şuı-, şui-,

-          guı-, wuı-,

-          kue , kuıl,

-          uıı,-

-          tuı, tuıra, tuım, tuıraq, tuışk,

-          wuı- (ertı)

  ııntayış : ıklamak)

  ıınad : inat)

  Ceğxdı : yol)

  (Ceğxd :arzu, istek

  Llıiş  : kirli olan

  Llıim : kir, kirin kendisi

  Llĕyll : bulanık

  Uımır : ömür (b. Uıımırıle)

  Aırd : yer

  Eıynı : ayna, aynı, tıpkı

  Hxel : anü  Llıim : kir (b. lliim)

  Meluın : (melun)

  Uııeclı : doyumsuz

 

 Yo yo wendiş hxarfu  (tek tek harf okunuşu )

A, be, ce, çe, de ,E, Éy, eı/y, fe, ge, ğe, he, ı, i, je, ke, le, me, ne, o, pe, qe, re, se, şe, te, u, ve, we, xe, ye, ze,

Hxarf pieduısnayé :    Aı-, eı-, hx-,

Hxarfa xuıseri  :     ııntı,  llim, lliş, uıec, 

 

Hxe…, ıı…, ax…, llı…,quı, ex…, o…,

(xe,xu,xa,xé,xı, xi, xo  sözcük kuruluşularında eş olarak kullanılan harf)

diğer harflerle, diğer uyum sağladığı harflerle okunur. Xér umé ! , xuıser, xırawi-,

  “aı”  aırd ri aırd, aırd ser, ına hxarfiz qırıkra yena wendış

 

  ‘’é’’ harfi külahsız olarak önüne ‘’Eı’’ olarak ‘’é’’ biçiminde okunabilir, bu biçimiyle ‘’eı-’’ gibi oda birleşik harf kümesine alınmıştır. “eı” , eıwil - (hévér ) qırıkra yen wendış.

 

  “hx-”  hxes, hxesya, hxetan, ına hxarfiz wendiş yé qırıkra yena wendış.

 

  “qe-”  qeyum, qısmet, qeder, qıl, qim, qos,  ına hxarfiz qırıkra yena wendış

 

  Quıç:   ına qalçık qırık o lewra yena wendış, “q” qırıkra  “uıç” lew verniser benderg o otır  wunnien.

 

Birleşik harfler:

‘’ ax-, eı-, eı-, hx-, ıı-, llı-, aı-, (aırrd), uıı-,

beı, béı, bıe, bıé,bie, bié, buı, quı-, xuı, xui, bıa, bia,  çuı, çıu, cıo, tuı, duı, şui, şuı, gur-, wı, un, puı, kıo, lli, wuı, aı, hxı 

(bu harf birleşkeleri genelde sözcük önüne gelerek sözcüğün eylem halini ve durumunu belirtir.)

  

    Wendiş hxarfu :

  HXAFA

   PİL

Hxarfa

qıj

nefesın

Bie nefesın

lewra

Qırıkra

qaznıxra

 

Akerdiş o wendiş hxerfu

 

Ner may

A

a

Aa

 

 

 

 

Fek akerdı heva genzıra diyen tever “a-”, “ard”

n

AI

 

 

 

 

Qırıkra pé nefes yena vatı. “aı-“, “aırd” -yer

n

B

b

 

 

be

 

 

Fek qefılnayo. Bénté lewunnra hewa diyen tever

“be”, ben, ber,

m

C

c

ce

 

 

 

 

Zu diyen qaznaxır “ce” vajyen

m

Ç

ç

çe

 

 

 

 

Yaz zé “ce” yen wendış. Zu diyen qaznaxır “çe” wunnien

m

D

d

de

 

 

 

 

Zu duısniyen qaznaxır péra hewa diyen ci wunniena “de”, derg, deq,

m

E

e

 

ee

 

 

 

Sér qırıkra hewa diyen tever yena wendış “e”, “ee”, “ez”, bınek nemır vajyena

n

É

é

éé

 

 

 

 

Sér qırıkra yena vatış “é” bınek pita kırıkra hewa diyencı vajyena. “é”,  ér, “éz”

n

EI

 

 

 

 

Qırıkra yena wendış. “eı-“ , eıwil”, “eıceb”

n

F

f

fe

 

 

 

 

Hewa diyencı lew binin unciyen ver dınunu yena wendış “f”, “fe” faerz, fatıs, feqir

m

G

g

 

ge

 

 

 

Penié zun diyen qaznexır yena wendış. “g”, “ge”, gen, germ,

m

Ğ

ğ

 

 

 

 

ğe

Qırıkra yena wendış. “ğ”, “ğe” ğelı, ğar, ğéd,

m

H

h

 

 

 

 

he

Qaznekra wunniena. Qırıkra hewa dehxndiyen “h”, “he”, her, het,

m

HX

hx

 

 

 

hxe

 

Qırıkra yena wendış. “hx”, “hxe”, hxes, hxeq, hxesır

m

I

ı

 

ı

 

 

 

Qırıkra yena wendış. “ı”, ımser, ınnı, ına,

n

İ

i

i

 

 

 

 

Sér qırıkra hewa tehxndiyen yena wendış. “i”, in, insu, imu,

n

J

j

 

j

 

 

 

Zu ben quıng çatal zun ser yena wendış. “j”, “je”, jeğxr, ju,

m

K

k

k

 

 

 

 

Zu diyen qaznaxır péra hewa diyencı yena wendış

m

L

l

 

l

 

 

 

Zu diyen qaznaxır yen wendış. “l”, “le”, lew, lez, lekun, lebé,

m

M

m

 

 

m

 

 

Léw ciyén pior ben a  pera hewa diyencı yena wendış. “m”, “me”, mezg, meşk, meğxlem, meğxnı,

m

N

n

 

n

 

 

 

Zu diyen qaznaxır yena wendış. “n”, “ne”, nerm, nefs, neşır,

m

O

o

o

 

 

 

 

Qırıkra hewa diyencı yen wendış. “o”, otır, 

n

P

p

 

 

p

 

 

Leé ciyén pior bén a yen wendış. “p”, “pe”, pers, par, pırı, péd,

m

Q

q

 

 

 

q

 

Qırıkra yena wendış. “q”, “qe”, qewıl, qéstia, qers, qenniu, qéddia,

m

R

r

 

r

 

 

 

Zu diyen qaznaxır yen wendış. “r”, “re”, rem, red, rez,

m

S

s

s

 

 

 

 

Zu diyen qaznaxır hewa diyencı yena wendış. “s”, “se”, ser, sel, sepet,

m

Ş

ş

ş

 

 

 

 

Bente zurna hewa diyencı yena wendış. “ş”, “şe”, şew, şel, şema, şeq,

m

T

t

t

 

 

 

 

Zu diyen qaznaxır péra hewa diyencı yen wendış. “t”, “te”, tew, tek, tever,

m

U

u

 

 

u

 

 

Wuird lew ben duıç o péra hewa diyencı yen wendış. “u”, 

n

V

v

 

 

v

 

 

Lew cérin péd uncien diyen dınuna Sér zurna hewa diyen tewer yen wendış. “v”, “ve”, veng, ver, ven,

m

W

w

 

 

w

 

 

Wuird léw ver diyen o péra hewa diyencı yen wendış. “w”, “we”, wen, werd, weş, wet, wek, wer,

m

X

x

 

 

 

x

 

Qırıkra yen wendış. Qırıkra hewa diyencı yen wendış. “x”, “xe”, xewer, xelq, xér,

m

Y

y

y

 

 

 

 

Ser zurna hewa diyen tever yen wendış. “y”, “ye”, yen, yers, yeş,

m

Z

z

z

 

 

 

 

Zu diyen qaznaxır o péra hewa diyencı yen wendış. “z”, “ze”, zerd, zel, zer,

m

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DERSA – 1- (YO’YIN) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DERSA  -2- (DI’YIN )

 

 


Yorumlar - Yorum Yaz
Anket
Sizce Zazacanın En Büyük Sorunu Ne?
Dernek Üyeliği
Site Haritası
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar3.56263.5769
Euro3.99524.0112
Hava Durumu
Anlık
Yarın
15° 25° 10°